فجايع اعمال امويان به حدى فاش و بى پرده بود كه اكثريت اهل تسنن با اين‌كه خلفا را عموما مفترض الطاعه مىدانستند ناگزير شده خلفا را به دو دسته تقسيم كردند . خلفاى راشدين كه چهار خليفه اول پس از رحلت پيغمبر اكرم مىباشد ( ابوبكر ، عمر ، عثمان وعلى ) و خلفاى غير راشدين كه از معاويه شروع مىشود . امويين در دوران حكومت خود در اثر بيدادگرى و بى بندو بارى به اندازه‌اى نفرت عمومى را جلب كرده بودند كه پس از شكست قطعى و كشته شدن آخرين خليفه اموى دو پسر وى با جمعى از خانواده خلافت از دار الخلافه گريختند و به هر جا روى آوردند پناهشان ندادند بالاخره پس از سرگردانىهاى بسيار كه در بيابان‌هاى نوبه و حبشه و بجاوه كشيدند و بسيارى از ايشان از گرسنگى و تشنگى تلف شدند ، به جنوب يمن در آمدند و به دريوزگى خرج راهى از مردم تحصيل كرده در زىِّ حمالان عازم مكه شدند و آن‌جا در ميان مردم ناپديد گرديدند « 1 » . شيعه در قرن دوم هجرى در اواخر ثلث اول قرن دوم هجرى به دنبال انقلاب‌ها و جنگ‌هاى خونينى كه در اثر بيدادگرى و بدرفتارىهاى بنى اميه در همه جاى كشورهاى اسلامى ادامه داشت دعوتى نيز به نام اهل بيت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله در ناحيه خراسان ايران پيدا شده متصدى دعوت ابومسلم مروزى سردار ايرانى بود كه به ضرر خلافت اموى قيام كرد و شروع به پيشرفت نمود تا دولت اموى را برانداخت « 2 » . اين نهضت و انقلاب اگرچه از تبليغات عميق شيعه سرچشمه مىگرفت و كم و بيش عنوان خون‌خواهى شهداى

--> ( 1 ) . تاريخ يعقوبى ، ج 3 ، ص 84 ( 2 ) . همان ، ج 3 ، ص 79 ؛ تاريخ ابوالفداء ، ج 1 ، ص 208 و تواريخ ديگر